Project Description

آکرومگالی، بیماری غده هیپوفیز است. غده هیپوفیز، غده ای کوچک اما بسیار مهم است که در قاعده مغز و پشت پل بینی قرار گرفته است. رشد تومور در این غده عملکرد آن را تحت تأثیر قرار می دهد. البته همیشه این تومورها نسبت به سرطانها کم خطرتر هستند و در هیچ جای دیگر رشد نمی کنند.

آکرومگالی معمولاً به علت يک توده غير سرطانی در غده هيپوفيز، که آدنوم هيپوفيز ناميده می شود ايجاد می شود. اين تومور ميزان زيادی هورمون رشد توليد می کند.

آکرومگالی زمانی ایجاد می شود که وجود یک تومور در غده هیپوفیز سبب تولید بیش از حد هورمون رشد شود.

احساس خستگی و خواب آلودگی، بزرگ شدن تدريجی دست‌ ها، پاها، فک، پيشانی، فاصله گرفتن دندان ‌ها، زبان‌ بزرگ، تعريق بيش از حد، قطع تنفس در خواب و کم ‌کاری غده هيپوفيز از نشانه های آکرومگالی است. آکرومگالی اختلالی است که منجر به رشد بيش از حد پيشانی، فک، دست‌ ها و پاها می شود. اين حالت معمولا به علت توليد بيش از حد هورمون رشد در بالغین است و از اختلال عملکرد غده هيپوفيز ناشی می شود. در کودکان توموری که مقادير بيش از حد هورمون رشد ترشح می ‌نمايد حالتی به نام ژيگانيسم (غول آسايی) ايجاد می نمايد که با رشدی به وضوح تسريع شده و افزايش قد نمود پيدا می کند. مقادير بيش از حد هورمون رشد می ‌تواند موجب رشد استخوان و اعضای درونی بدن شود. آکرومگالی بیماری نادری است که سالانه از هر یک میلیون نفر، فقط ٤ نفر به آن مبتلا می شوند و معمولاً در بزرگسالان ٥٠- ۳۰ ساله دیده می شود. اما در سنین دیگر هم ممکن است مشاهده شود.

شامل فشار خون بالا، ديابت، پوليپ‌ های کولون، آرتريت و افت بينايي هستند. اگر آکرومگالی درمان نشود فرد دچار پولیپ روده و آرتریت می شود و روی دستگاه تناسلی و حتی بزرگ شدن پستان ‌ها در مردان تأثیر می گذارد. همچنین ممکن است قلب بزرگ گرديده و نارسايی قلبی بروز کند. اين تغييرات به تدريج و معمولا ظرف چندين سال پديد می ‌آيند و اغلب برای فرد مبتلا و خانواده‌ اش محسوس نيستند. حدود یک سوم آن ها مبتلا به دیابت هستند.

وجود این تومور سبب کم کاری هیپوفیز می شود و از آن جایی که این غده اعمال تخمدان ها، بیضه، تیروئید و غده آدرنال را در کنترل دارد، کم کاری آن علائمی چون ناتوانی جنسی، ناباروری و دوره های قاعدگی نامنظم را ایجاد می کند. البته غده تیروئید و آدرنال کمتر تحت تأثیر کم کاری غده هیپوفیز قرار می گیرند.

در صورتی که آکرومگالی به عنوان تشخيص احتمالی در نظر گرفته شود، پزشک شما يک آزمايش خون برای اندازه گيری سطح هورمون رشد درخواست خواهد کرد. در اين آزمايش که تست تحمل گلوکز ناميده می شود، سطح هورمون رشد خون پس از نوشيدن ميزان معينی از قند محلول توسط بيمار اندازه گيری می شود. به طور طبيعي خوردن قند باعث می شود که غده هيپوفيز توليد هورمون رشد را متوقف کند و در نتيجه مقدار آن کاهش يابد؛ اما يک تومور ترشح کننده هورمون رشد، توليد هورمون را متوقف نمی کند، بنابراين سطح هورمون رشد در خون ثابت می ماند. در صورتی که در اين آزمايش ميزان هورمون رشد بالاتر از حد طبيعی باشد، اقدام بعدی انجام يک اسکن MRI هیپوفیز خواهد بود. يک تست ميدان بينايی نيز ممکن است صورت گيرد زيرا هيپوفيز بزرگ شده می تواند بر اعصاب کنترل کننده بينايی فشار وارد سازد و به نقصی در ميدان بينايی منجر شود. معمولا برای تشخيص تومور داخل غده هيپوفيز از سی تی اسکن سر يا ام‌ آر آی استفاده می شود.

آکرومگالی ممکن است با عمل جراحی بر روی هیپوفیز، درمان با اشعه ایکس، دارودرمانی و یا ترکیبی از همه این موارد درمان شود. امروزه نخستین درمان برای بیشتر بیماران، جراحی است.

پرتو افکنی، دومین راه درمانی است که پزشکان برای بیمارانی که از عمل جراحی غده هیپوفیز خود نتیجه مطلوب دریافت نکرده اند، تجویز می کنند. در این روش از درمان، روند کاهش ترشح هورمون رشد، با سرعت خیلی کم صورت می گیرد.

داروهایی نیز برای کاهش ترشح هورمون رشد استفاده می شوند. این داروها، برای بیمارانی که هنوز عمل جراحی انجام نداده اند و یا جراحی انجام شده بر روی آن ها اثر مطلوبی نداشته است، تجویز می شوند.

هدف تمام روش های درمانی، کاهش تولید هورمون رشد و رساندن آن به حد طبیعی است که سبب از بین رفتن علائم بیماری و بهبود وضعیت عمومی بیمار می گردد.

بیماران مبتلا به آکرومگالی حتی پس از درمان، باید به طور مرتب و دوره ای مورد آزمایش و ارزیابی پزشکان قرار بگیرند تا از فعالیت طبیعی غده هیپوفیز، مطمئن شوند. اغلب پزشکان انجام آزمایشات سالیانه را برای این افراد پیشنهاد می کنند.

ویدئو